Tentoonstelling "Maria van Hongarije. Kunst en macht tijdens de Renaissance"

Van 22 november 2025 tot 10 mei 2026 presenteert het Domaine & Musée royal de Mariemont "Maria van Hongarije. Kunst en macht tijdens de Renaissance", een tentoonstelling die de politieke, diplomatieke en artistieke rol belicht van een centrale figuur in de 16e eeuw: Maria van Hongarije, zus van Karel V en heerseres over de Lage Landen.

Historische werken en multisensoriële installaties - een combinatie van 3D-modellen, muziek, beelden, animatie, dans en video - bieden een frisse benadering van de Renaissance.

 Een clan, een toekomst

Het Domaine & Musée royal de Mariemont nodigt u uit om de levendige episodes van een ongeëvenaarde keizerlijke successie te volgen. De tentoonstelling blikt terug op de succesvolle tactieken van de koningin en gouvernante, welbekend in onze streken, en haar familieclan.

 Historische achtergrond

Halverwege de 16de eeuw slaagt Karel V, keizer en hoofd van het huis Habsburg, erin een groot deel van Europa onder zijn gezag te brengen. De controle die hij heeft, daarentegen, is wankel en dus moet de vorst verschillende versterkingsstrategieën bedenken. De voorbereiding van de opvolging door zijn zoon, de toekomstige Filips II, blijkt het perfecte toneel voor een daarvan. Wat volgt, zijn heel wat dynastieke en politieke uitdagingen en een zus van de keizer, Maria van Hongarije, die een eersteklas strateeg blijkt.

 Krachtige vrouw en strateeg

De tentoonstelling zoomt in op het epische propagandaprogramma dat Maria van Hongarije en haar gevolg tussen 1539 en 1559 voert. Prestige en majesteit komen samen in een kundige enscenering die ze opzet voor de keizerlijke familie en waarmee ze niet alleen de Europese kunst van die tijd beïnvloedt, maar ook de grenzen van de verschillende grondgebieden hertekent. Als een echte vrouw van macht en vernieuwing zet ze invloedrijke kunstenaars uit Italië in, plant ze een duizelingwekkende tournee om de erfgenaam te presenteren, organiseert ze de militaire verdediging van de Nederlanden en laat ze een paleis in Binche en een uitgestrekt jachtdomein in Mariemont bouwen.

"Maria van Hongarije. Kunst en macht tijdens de Renaissance" duikt terug in de oorsprong van Mariemont om het hart van het 16e-eeuwse Europa te bereiken. Onder auspiciën van het Huis van Habsburg vertelt de tentoonstelling over een van de belangrijkste historische gebeurtenissen van de Renaissance!

 Leningen

De tentoongestelde werken komen uit de collecties van het Koninklijk Museum van Mariemont en een veertigtal Belgische en buitenlandse instellingen. Schilderijen, beeldhouwwerken, tekeningen en gravures, archief- en archeologische documenten en originele stukken goud- en zilverwerk zullen allemaal te zien zijn, sommige voor de eerste keer voor het publiek.

Tot de belangrijkste stukken behoren portretten die aan Titiaan worden toegeschreven, gebeeldhouwde decorelementen van Jacques Du Brœucq, en twee schilderijen met grandioze landschappen van Jan Brueghel de Velours en Denijs van Alsloot. De tentoonstelling toont het publiek het grote wandtapijt dat onlangs werd aangekocht en voor deze gelegenheid werd gerestaureerd door de Cercle royal des Amis de Mariemont.

 MARY4ALL Project

De tentoonstelling biedt ook een voorproefje van vier multi-zintuiglijke installaties die 3D-modellen, muziek, beelden, animatie, dans en video combineren. Deze meeslepende reconstructies van renaissancekunst, architectuur, landschappen en muziek maken deel uit van een Europees innovatieproject in digitale bemiddeling, MARY4ALL. Het project wil erfgoed en digitale technologieën combineren om ons begrip van de geschiedenis te verbeteren.

 Audiogids 

Bij de tentoonstelling hoort een gratis audiogids die toegankelijk is via de app IZI Travel.  De stemmen van twee van de hoofdrolspelers uit onze saga, Maria van Hongarije en Karel V, begeleiden de bezoeker. Een hedendaagse historicus geeft ook zijn moderne visie.

De audiogids is gratis toegankelijk door de QR-codes in de tentoonstelling te scannen of via deze link 

  Familieparcours

In het hart van de tentoonstelling biedt de dienst voor culturele bemiddeling een speciaal parcours aan voor gezinnen (kinderen vanaf 6 jaar). Dit parcours loopt parallel aan de hoofdroute van de tentoonstelling en nodigt uit tot een speelse en interactieve verkenning van het leven en de gewoonten aan het hof van Maria van Hongarije tijdens de renaissance.

Acht mysterieuze kisten, versierd met het monogram van Maria van Hongarije, zijn verspreid over de tentoonstelling. Jong en oud worden uitgenodigd om te deduceren, te observeren en verschillende handelingen te verrichten: brieven uit die tijd ontcijferen, een kasteel bouwen... of zich kleden volgens de mode en codes van die tijd. Een onvergetelijke ervaring die een duik in het verleden combineert met uitdagingen van vandaag!

Dit parcours is gratis toegankelijk binnen de tentoonstelling. 

 Catalogus

Dit boek, dat is samengesteld in het kader van de tentoonstelling, bevat nieuwe bijdragen van specialisten en dompelt de lezer onder in de politieke en artistieke geschiedenis van onze regio's in de periode 1539-1559.  Naast de presentatie van originele werken en documenten vindt de lezer hierin ook de sleutels om de oorsprong te begrijpen van de lange gemeenschappelijke geschiedenis die toen begon tussen de voormalige Nederlanden en België, evenals de beslissende rol van Maria van Hongarije in Mariemont tijdens deze fascinerende jaren."  Uittreksel uit de achterflap van de catalogus. 

De catalogus is te koop in de museumwinkel of via de online winkel voor € 40. 
De catalogus is alleen beschikbaar in het Frans. 

 De kunst van ergoed- Stem en breng de albasten beelden weer tot leven

Het IRPA en de Nationale Loterij dagen het publiek uit om uit acht genomineerde Belgische erfgoedschatten hun favoriet te kiezen. Tot 1 februari 2026 kunt u stemmen op het werk dat volgens u een duurzame conservering en restauratie verdient.

Mariemont steunt het initiatief van het Kasteel van Gaasbeek om zijn collectie albasten bas-reliëfs in te schrijven voor deze “challenge”. Een van de 15 bas-reliëfs uit de collectie, een meesterwerk, werd namelijk in bruikleen gegeven aan Mariemont en is te zien in de tentoonstelling “Maria van Hongarije. Kunst en macht tijdens de Renaissance”. We zien er Karel V die zijn vrouw Isabella omhelst, die hem op haar beurt haar hart schenkt. Een stuk dat u zeker moet zien, maar ook moet worden bewaard, gerestaureerd en in stand gehouden! Om te stemmen voor de restauratie, klik hier. 

 Curatoren

De tentoonstelling is samengesteld door Gilles Docquier, conservator van de afdeling regionale en staatsgeschiedenis van het Domein en Koninklijk Museum van Mariemont, en Krista De Jonge, emerita hoogleraar architectuurgeschiedenis aan de KU Leuven.

 Productie en partners

De tentoonstelling wordt georganiseerd door het Domein & Koninklijk Museum van Mariemont en de KU Leuven, in samenwerking met het Centrum voor Hogere Studies over de Renaissance in Tours (France).

De tentoonstelling staat onder de Hoge Bescherming van Hare Majesteit de Koningin en maakt ook deel uit van het programma van het festival Europalia España.  

Het Europese MARY4ALL project wordt medegefinancierd door het Creative Europe-programma van de Europese Unie.

*Gefinancierd door de Europese Unie. De hier geuite ideeën en meningen komen echter uitsluitend voor rekening van de auteur(s) en geven niet noodzakelijkerwijs die van de Europese Unie of het Europese Uitvoerende Agentschap onderwijs en cultuur (EACEA) weer. Noch de Europese Unie, noch het EACEA kan ervoor aansprakelijk worden gesteld.

  EUROPALIA ESPAÑA

De tentoonstelling maakt deel uit van het festivalprogramma EUROPALIA ESPAÑA (08.10.2025 - 01.02.2026).

EUROPALIA viert dit najaar zijn 30ste editie met een grootschalige Spaanse biënnale. Precies veertig jaar na een eerste editie in 1985, zal EUROPALIA ESPAÑA van 8 oktober 25 tot 1 februari 26 een multidisciplinair programma ontvouwen dat erfgoed en hedendaagse kunstvormen verenigt en boeiende perspectieven geeft op thema’s die ons verbinden en uitdagen. Met Francisco de Goya als blikvanger en inspiratie, belicht het festival de culturele rijkdom van Spanje aan de hand van beeldende kunst, theater, dans, muziek, performance, film en literatuur. EUROPALIA ESPAÑA omvat in totaal een 150-tal events en meer dan 120 kunstenaars, verspreid over heel België.

© Les Arts Décoratifs, Jean Tholance

© Musée des Beaux-Arts de Dijon/François Jay

© Musée royal de Mariemont 

© Musée royal de Mariemont (Don du Cercle royal des Amis de Mariemont ASBL)

© KBR, F 12930, plano C - Cabinet des Estampes

© Collection Château de Gaasbeek, photo Dominique Provost

© Museum Hof van Busleyden, photo Dries Van den Brande

© Museum Plantin-Moretus (coll.Cabinet des Estampes),Anvers-UNESCO Patrimoine Mondial

© Kerkfabriek van de Sint-Baafskathedraal