Tentoonstelling "De porseleinwinkel"

Stap binnen in de PORSELEINWINKEL!

Duik in het bruisende verhaal van een Brusselse porseleinfabriek die van 1830 tot 2020 ononderbroken deel uitmaakte van de geschiedenis van ons land.

De tentoonstelling trekt langs twee eeuwen aan verhalen die de fabriek, van de etalage tot het werk achter de schermen, vormgeven. Daarbij wordt er bijzondere aandacht geschonken aan de mensen die de fabriek elk op hun eigen manier deden leven: ambachtslieden, arbeiders, verkopers, directeurs, klanten…

In dit avontuur vol (r)evoluties, is elk stuk porselein een getuige van de trends, de gebruiken en de grote veranderingen in onze samenleving. De diversiteit die daarbij aan bod komt, is verbluffend, zowel in vorm als in functie: van de woonkamer tot de openbare ruimte, over koninklijke opdrachten, massaproducties en de opkomst van nieuwe kunststijlen.

Porselein kan anders zijn dan wat u denkt. Struin door De porseleinwinkel en ontdek een verhaal dat diep verstrengeld is met de industriële en maatschappelijke geschiedenis van ons land, en toch diep menselijk is.

Bekijk de trailer (in het Frans)

 In het verlengde van de tentoonstelling: collecties en creatie

Deze aandacht voor hedendaagse creatie vormt een eigentijdse echo van de geschiedenis van de manufactuur van Elsene II. Beide hebben te maken met dezelfde thema’s: de samenwerking tussen ambachtslieden, maatschappelijke veranderingen, de aanpassing van werkmethoden en de diversificatie van de productie. Hoewel de meeste voorwerpen op de markt tegenwoordig machinaal worden vervaardigd, zijn de manuele technieken van het kunstambacht niet verdwenen. Het kunstambacht is nog steeds springlevend en blijft nieuwe creaties voortbrengen. Het getuigt van de overdracht van vakkennis en van een blijvend vermogen tot innovatie. Alle tentoongestelde creaties zijn vervaardigd door kunstambachtslieden uit Henegouwen. De 25 geselecteerde kunstenaars lieten zich inspireren door de thema’s en waarden die in de tentoonstelling aan bod komen: het samenspel van vorm en functie, het ontstaan van design en belangrijke kunststromingen zoals de empirestijl, het japonisme en de art nouveau, en de natuur. 

 Begeleiding bij het bezoek

Interactief parcours

In de tentoonstelling worden twee activiteiten aangeboden waarmee bezoekers kunnen kennismaken met enkele handelingen, technieken en ambachtelijke vaardigheden uit de porseleinproductie.

De eerste vrije workshop draait rond de sjabloontechniek. In verschillende stappen en met verschillende vormen creëren bezoekers een natuurdecor, geïnspireerd op de geschilderde en gedrukte decors uit het atelier.

De tweede vrije workshop draait rond de ponciftechniek, of doorprikte tekening. Geïnspireerd door de vele bestaande versies van het beeld Daphné kunnen bezoekers hun eigen versie van het werk bedenken en creëren.

Een derde activiteit draait rond persoonlijke herinneringen en de gedeelde beeldvorming rond porselein. In een ruimte die is opgedeeld in vijf categorieën – kwetsbaarheid, tafelcultuur, familie-erfgoed, decoratie en verzamelen – kan iedereen vóór, tijdens of na de tentoonstelling een herinnering aan porselein delen. Zo kunnen bezoekers hun eigen persoonlijke verhaal toevoegen aan « De porseleinwinkel ».

Familieparcours

De dienst publiekswerking biedt een specifiek parcours voor gezinnen aan, bedoeld voor kinderen vanaf 6 jaar en hun familie. Dit parcours loopt parallel aan de hoofdroute van de tentoonstelling en nodigt bezoekers uit om actief aan de tentoonstelling deel te nemen. De opdrachten zijn heel gevarieerd: de typische vorm van een porseleinen voorwerp tekenen, een decor aandachtig bekijken, de geschiedenis reconstrueren, een eigen familiemonogram ontwerpen, bijzondere porseleinen voorwerpen opsporen en raden waarvoor ze dienden … Het parcours omvat ook de drie interactieve workshops van de tentoonstelling.

Het familieparcours wordt aangeboden in de vorm van een gedrukt document dat gratis verkrijgbaar is aan het onthaal. In de tentoonstelling worden de verschillende haltes van het parcours aangeduid met een pottenbakkerslogo.

 De tentoonstellingscatalogus (in het Frans)

De tentoonstelling „Le Magasin de Porcelaine“ vertelt het verhaal van de porseleinfabriek van Elsene en van de mensen die haar tot leven brachten. De tentoonstelling is samengesteld dankzij de schenking van de collectie en de archieven van het bedrijf aan het Koninklijk Museum van Mariemont en wordt bestudeerd door specialisten op het gebied van keramiekgeschiedenis en -technieken, maatschappij, economie en stedenbouw. Het boek biedt zo, aan de hand van het porselein, een overzicht van twee eeuwen Belgische geschiedenis. (fragment uit de achterflap)

Uitgave: Koninklijk Museum van Mariemont, 2026. Wettelijke deponering: 2026/0451/22. ISBN: 978-2-931215-17-3

Wetenschappelijke redactie: onder leiding van Élise Urbain-Ruano, Marieke De Baerdermaker en Valérie Montens. Teksten: Elsa Bachelard, Mario Baeck, Cyril Barde, Lara Bauden, Nina Colpaert, Marieke De Baerdemaeker, Matthijs Degraeve, Bénédicte Del Marmol, Greet Draye, Anne-Clothilde Dumargne, Claire Dumortier, Patrick Habets, Lyce Jankowski, Jean Lemaire, Christophe Loir, Audrey Mazeyrie, Valérie Montens, Wim Nys, Li-Ann Pierre-Lagrue, Michel Pinckaers, Jo Tollebeek, Élise Urbain-Ruano, Jakob Vandenberghe, Gerrit Verhoeven, Christine Vivet-Peclet

De catalogus is te koop in de museumwinkel of via de onlinewinkel voor € 45

 Curatoren

De tentoonstelling wordt gecureerd door Elise Urbain Ruano, in samenwerking met Marieke De Baerdemaeker en Valérie Montens.

 Bruiklenen en bruikleengevers

• Brussel, Museum van de Stad Brussel – Broodhuis – waaronder legaat Nicaise 1953, legaat Lemonnier 1946, legaten Evenepoel 1890 en 1911, schenking Hillemacker (weduwe Faber) 1895 en aankopen
• Brussel, Museum van de Stad Brussel – Mode & Kant Museum – waaronder schenking Behets 1988
• Brussel, Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis
• Filmotheek van de Federatie Wallonië-Brussel
• Privécollecties
• Morlanwelz, Koninklijk Museum van Mariemont – waaronder legaat Warocqué 1917, schenking Siraut 1967, schenking Demeuldre-Coché 2024, schenking van de Cercle royal des Amis de Mariemont en aankopen
• Tervuren, AfricaMuseum

Deelnemende ambachtslieden

• Emmanuelle ANSELIN (Les Ateliers d’Emma) - Keramiek
• Valérie BACART - Textiel- en modeontwerp
• Anne-Marie BARREAUX - Keramiek
• Emmanuelle BÉDUNEAU (Analepse) - Vederwerk
• Véronique BETTENS (La terre au vert) - Keramiek
• Martine BRION (Texture Fibre) - Textielontwerp
• Nadège DEBUGNE - Keramiek 
• Christel DELIÈGE - Sieradenontwerp
• Francine DELMOTTE - Glaspasta
• Bernadette DEMOULIN - Textielontwerp
• Isabelle DESAULTY – Etching  
• Christine DOFNY-FOUCART (Chris’tiss) – Weven  
• Charlotte FONTAINE (Le Goupil File) - Wol spinnen
• Anne JANSSENS en Alain DEGUIDE (Bagatelles Créations) - Gesponnen en met een brander geblazen glas
• Françoise JORIS - Keramiek
• Dagmar KALODOVÁ (Terre d'Envies) - Keramiek
• Cécile LEMOINE - Keramiek
• Florence LENAIN - Keramiek 
• Magdalena LUKASZYNSKA (La Rosace) – Glas-in-loodraam
• Marie Agnès MARLAIR - Porselein met zeefdruk
• Véronique NICAISE (TERRIENNE) - Keramiek
• Catherine PARFAIT - MAZÉ - Hedendaags kantwerk
• Melina POLLEZ (CeraMeli) - Keramiek 
• Diane TENRET - Keramiek
• Claudine VANDERICK - Keramiek 
• Grégoire VIGNERON (Tokowo) - Papierontwerp

 Productie en partners

De porseleinwinkel is een tentoonstelling die gezamenlijk wordt geproduceerd door het Domein en Koninklijk Museum van Mariemont, het Museum van de Stad Brussel en de Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis, met de medewerking van het Office des Métiers d’Art van de Provincie Henegouwen.

Institut Provincial des Arts et Métiers du Centre (IPAMC) : Sinds 2021 werkt het Domein en Koninklijk Museum van Mariemont samen met het Institut Provincial des Arts et Métiers du Centre (IPAMC) en Samantha Lo Mauro, naaidocente. Dit jaar worden de kostuums die samen met cursisten uit het volwassenenonderwijs zijn gemaakt, gedragen door de nieuwe vertegenwoordigers van « De porseleinwinkel »: onze publieksmedewerkers tijdens de zogenaamde geënsceneerde rondleidingen. Er werden twee outfits met schorten voor arbeidsters gemaakt, evenals een outfit voor een verkoopster. Net als de jurken die in de tentoonstelling te zien zijn, brengen deze gedragen kostuums de geschiedenis tot leven en maken ze haar tastbaarder.

Het Domein en Koninklijk Museum van Mariemont bedankt al zijn partners voor hun inzet en steun.

© Musée royal de Mariemont 

© Musée royal de Mariemont (Don du Cercle royal des Amis de Mariemont ASBL)